Hypertensie is de medische term voor een hoge bloeddruk, een veel voorkomend probleem bij mensen. Bij katten is hypertensie is nog niet zo lang onderkend als belangrijke aandoening.

Meestal wordt hypertensie bij de kat vastgesteld als complicatie van een onderliggende aandoening (zogenaamde ‘secundaire hypertensie’), hoewel primaire hypertensie (hypertensie zonder een onderliggende probleem) ook kan voorkomen bij de kat. In tegenstelling tot bij de mens, waar primaire hypertensie (ook essentiële hypertensie genoemd) het meeste voorkomt, is hoge bloeddruk bij de kat meestal secundair. De meest voorkomende oorzaken van secundaire hypertensie bij katten zijn chronisch nierfalen en hyperthyroïdie (een overactieve schildklier). Andere meer zeldzame aandoeningen van hypertensie zijn onder meer: acromegalie (een tumor die overmatige hoeveelheden groeihormoon produceert) en de ziekte van Cushing (een tumor van de bijnier met overmatige productie van corticosteroïden tot gevolg).

Effecten van hypertensie
Hypertensie is schadelijk voor het lichaam. De effecten zijn het ernstigst in bepaalde kwetsbare organen:

Ogen
Bloeding in de ogen en netvlies veranderingen zoals zwelling en loslating kunnen voorkomen en dit kan tot, meestal definitieve, beschadiging van het zicht van de kat leiden. In sommige gevallen kan bloeding in de voorste oogkamer zonder speciale veterinaire instrumenten gezien worden.

Hersenen en zenuwstelsel
Bloeding in dit gedeelte van het lichaam kan neurologische symptomen veroorzaken, zoals vreemd gedrag, onvaste of dronken gang, aanvallen, dementie en coma.

Hart
Met de tijd wordt de spier van een van de kamers van het hart (de linker ventrikel) dikker, aangezien het hart bij een hogere bloeddruk harder moet werken om het bloed rond te pompen. In zeer ernstige gevallen kan dit tot de ontwikkeling van congestief hartfalen leiden. Katten met congestief hartfalen kunnen symptomen van ademnood en lethargie hebben.

Nieren
Hoge bloeddruk beschadigt met de tijd de nieren en kan het risico op de ontwikkeling van nierfalen verhogen. Bij katten die al nierfalen hadden verergert de hoge bloedddruk waarschijnlijk dit nierfalen.

Symptomen
Aangezien hypertensie meestal wordt gezien als gevolg van een andere aandoening, zijn de symptomen van katten met hypertensie meestal toe te schrijven aan dit onderliggend probleem. Hyperthyroïde katten bijvoorbeeld met een hoge bloeddruk hebben als voornaamste klachten gewichtsverlies (ondanks een vraatzuchtige eetlust) en hyperactiviteit. Bij veel patiënten worden geen specifieke klinische symptomen van hypertensie opgemerkt, tot de conditie verslechtert en er zich spontane bloeding in het oog of netvliesloslating voordoet – deze katten komen meestal op consultatie bij de dierenarts omdat ze acute blindheid ontwikkelen. Vroege onderkenning van hypertensie is belangrijk om de ernstige en vaak blijvend schadelijke effecten van aanhoudende hoge bloeddruk op de ogen en andere organen te minimaliseren. Sommige katten met hypertensie lijken depressief, lethargisch en teruggetrokken, en veel eigenaren merken een verbetering in het gedrag van hun kat zodra de hypertensie goed onder controle is, zelfs als er geen tekenen van beschadiging aan andere organen zijn.

Diagnose
Bij elke kat met chronisch nierfalen, hyperthyroïdie of een hartaandoening moet aan hypertensie gedacht worden. Hypertensie is de oorzaak van plotselinge blindheid of andere oogproblemen. Oudere katten hebben meer kans om een hoge bloeddruk te ontwikkelen en het is dan ook een goed idee om de bloeddrukmeting deel te laten uitmaken van het routine-onderzoek van deze katten.

Idealiter wordt de diagnose hypertensie gesteld na meting van de bloeddruk. Verschillende technieken en instrumenten kunnen gebruikt worden en veel dierenartsenpraktijken beschikken tegenwoordig over deze faciliteiten. De gebruikte apparatuur is vaak gelijkaardig aan deze routinematig gebruikt bij mensen, waarbij een opblaasbare manchet geplaatst wordt rond een voorpoot of de staart. Een bloeddrukmeting duurt een paar minuten, doet absoluut geen pijn en wordt door de meeste katten zeer goed getolereerd.

Een grondig oogonderzoek is ook essentieel aangezien oogproblemen veel voorkomen bij katten met een hypertensie. Bij katten met een milde vorm kunnen subtiele veranderingen aan de bloedvaten achter in het oog (netvlies) en aan het netvlies (retina) zelf gezien worden. Bij ernstigere vormen kunnen de veranderingen meer dramatisch zijn, zoals netvliesloslating en bloeding in het oog. Afwijkingen zijn meestal aanwezig in beide ogen, hoewel ze in het ene erger kunnen zijn dan in het andere. Als er geen apparaten om de bloeddruk te meten voorhanden zijn, kan de diagnose hypertensie mede door middel van grondig oogonderzoek (van beide ogen) gesteld worden. Ook om de therapie (medicatie) te monitoren kan een grondig oogonderzoek gebruikt worden. Toch blijft een juiste bloeddrukmeting veel beter om de diagnose hypertensie te stellen en vervolgens de reactie op de medicatie op te volgen.

Behandeling van katten met hypertensie
Bij elke kat waarbij hypertensie is gediagnosticeerd, heeft de behandeling 2 doelen:

1. Het verminderen van de bloeddruk met bloeddrukverlagende medicatie. Verschillende producten zijn beschikbaar voor de behandeling van hypertensie, hoewel veel van deze medicijnen niet speciaal zijn geregistreerd voor dit doel bij katten. Voorbeelden van veel gebruikte medicijnen zijn amlodipine (merknaam istin) en benazepril (merknaam fortekor).
2. Het zoeken naar een onderliggende aandoening, zoals een nierprobleem, die de hypertensie veroorzaakt. In bepaalde gevallen zal de behandeling van het onderliggend probleem de hoge bloeddruk oplossen, bijvoorbeeld bij hyperthyroïdie.

Het is ook belangrijk om de complicaties van de hypertensie (zoals oogafwijkingen) bij de patiënt te evalueren, zodat deze adequaat opgevolgd kunnen worden tijdens de behandeling. Er is een grote mate van individuele variatie in de reactie op bloeddrukverlagende middelen en bij sommige katten kan het even duren voor de bloeddruk onder controle is. Dit kan betekenen dat er verschillende producten geprobeerd moeten worden en / of dat er meer dan een product tegelijkertijd gegeven moet worden. De reactie op de therapie zou ideaal gezien zeer nauwkeurig opgevolgd moeten worden door middel van bloeddrukmetingen en het monitoren van de oogafwijkingen.
Bij patiënten met nierfalen is het belangrijk om de nierfunctie tijdens de behandeling met bloeddrukverlagende middelen op te volgen. Hypertensie kan schade veroorzaken aan de nieren en kan zo de nieraandoening verergeren. Het gebruik van bloeddrukverlagende medicatie kan daarom een waardevolle rol spelen in het vertragen van de progressie van nieraandoeningen, hoewel dit nog niet bewezen is. Amlodipine, en meer recent benazepril, zijn producten die met succes gebruikt zijn in nierpatiënten zonder nadelige effecten.

Het geven van een dieet laag in zout kan nuttig zijn, maar het is onwaarschijnlijk dat een dieet alleen voldoende is om hypertensie te behandelen. Het geven van snoepjes aan de kat moet afgeraden worden, aangezien de meeste snoepjes tamelijk veel zout bevatten. Aan de meeste katten met hypertensie kan een normaal commercieel kattenvoer gegeven worden. In sommige gevallen zijn speciale diëten aangewezen, zoals bij katten met nierfalen, waar een dieet met een beperkte hoeveelheid eiwitten en fosfaat vaak nuttig is.

Prognose
Bij katten met primaire hypertensie (zonder onderliggende aandoening die de hoge bloeddruk veroorzaakt) is het meestal mogelijk de hoge bloeddruk onder controle te houden en complicaties zoals beschadiging van de ogen te voorkomen. Bij secundaire hypertensie hangt de uitkomst op de lange termijn sterk af van de aard en ernst van de aandoening die de hypertensie heeft veroorzaakt. Katten met chronisch nierfalen die een hoge bloeddruk hebben ontwikkeld hebben een slechtere prognose dan katten waarbij de oorzaak van de hypertensie te behandelen is, zoals hyperthyroïdie. Het is belangrijk om bij alle patiënten de bloeddruk zo nauwkeurig mogelijk en op regelmatige basis op te volgen om problemen zoals blindheid voor te zijn. Katten die blind zijn ten gevolge van hun hoge bloeddruk kunnen nog steeds baat hebben bij behandeling van hun hypertensie en aangetaste katten kunnen nog verschillende jaren een kwaliteitsvol leven leiden.